Cảm giác “mất phương hướng” trước hàng loạt lựa chọn như AI, IoT hay Smart CNTT là tình trạng chung của nhiều tân sinh viên. Giữa một thế giới công nghệ thay đổi từng tháng, việc sợ chọn sai ngay từ năm đầu là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, theo TS. Vesa Ollikainen – Trưởng ngành Công nghệ phần mềm tại Đại học Metropolia (Phần Lan), sinh viên năm đầu không nên quá áp lực về việc phải tìm ra ngay một “ngã rẽ” cố định. Thay vào đó, việc xây dựng một nền tảng vững chắc và sẵn sàng thử nghiệm mới là chìa khóa để tiến xa.
Bởi lẽ, nỗi lo chọn sai thường xuất phát từ suy nghĩ xem đại học là nơi quyết định toàn bộ tương lai nghề nghiệp. Trong khi ở các nền giáo dục tiên tiến, đại học không phải bản đồ chi tiết cho 10 năm tới, mà là chiếc la bàn giúp bạn định hình tư duy, phương pháp học và khả năng thích nghi.
Đại học là điểm khởi đầu, không phải đích đến cuối cùng
Nhiều sinh viên thường dành quá nhiều thời gian lo lắng về việc thị trường sẽ cần gì trong 4 năm tới mà quên mất rằng, kiến thức nền tảng tại giảng đường chính là bệ phóng quan trọng nhất. TS. Vesa khuyên sinh viên hãy tập trung tối đa vào chương trình học và coi đó là giai đoạn tích lũy nội lực. Sự nghiệp là một hành trình dài và đại học chính là nơi bạn học cách tư duy của một chuyên gia công nghệ thực thụ trước khi bước vào thị trường lao động.
“Tôi nghĩ khi đang theo học từ năm nhất, sinh viên không cần phải quá lo lắng về việc nên đưa ra những lựa chọn nghề nghiệp cụ thể nào. Hãy xem khoảng thời gian ở đại học là điểm xuất phát cho sự nghiệp của mình”, TS. Vesa Ollikainen chia sẻ.
Điều quan trọng không phải là trả lời ngay câu hỏi “mình sẽ làm AI hay an ninh mạng?”, “làm chuyên gia lập trình hay kỹ sư phần mềm”? mà là rèn được năng lực học hỏi đủ sâu để sau này có thể bước vào bất kỳ lĩnh vực nào của công nghệ. Công nghệ thay đổi nhanh, nhưng nền tảng tư duy hệ thống và khả năng giải quyết vấn đề sẽ còn theo bạn lâu dài.
Muốn giỏi, trước hết hãy dám sai
Để trở thành một nhân sự CNTT xuất sắc trong môi trường hiện đại, sinh viên cần vượt qua nỗi sợ thất bại. Trong ngành công nghệ, việc thử sai là một phần không thể thiếu của quá trình phát triển sản phẩm.
Một chuyên gia công nghệ tương lai được đánh giá cao không chỉ nhờ thành tích học thuật, mà bởi khả năng trải nghiệm, thử nghiệm và liên tục hoàn thiện qua từng lần điều chỉnh, tối ưu và học từ sai sót.
“Sinh viên hoàn toàn có thể phạm sai lầm và thất bại, bởi đó chính là lúc việc học diễn ra hiệu quả nhất. Chúng ta trưởng thành từ chính những sai lầm của mình”, TS. Vesa nhấn mạnh.
Trong bối cảnh hiện nay, một CNTT “giỏi” không còn đơn thuần là người viết code nhanh nhất. Đó là người hiểu vấn đề, hiểu hệ thống và hiểu cả nhu cầu của người dùng. Quan trọng hơn, đó là người có khả năng học nhanh hơn tốc độ thay đổi của công nghệ.
Việc trải nghiệm đa dạng các lĩnh vực từ phát triển phần mềm, hệ thống nhúng đến trí tuệ nhân tạo sẽ giúp sinh viên tự nhận ra thế mạnh và niềm đam mê thực sự của bản thân. Chính những “vết sẹo” từ các lỗi kỹ thuật trong quá trình học sẽ trở thành kinh nghiệm quý báu giúp các bạn xử lý những bài toán phức tạp của doanh nghiệp sau này.
Khi sai lầm không bị xem là thất bại, mà được coi là dữ liệu để điều chỉnh và tối ưu, người học sẽ dám thử những điều lớn hơn. Và đó mới là nền tảng của một chuyên gia công nghệ có tư duy đổi mới.
Môi trường học tập khuyến khích sự đổi mới tại Metropolia
Tại Finland Metropolia Vietnam, sinh viên được khuyến khích phát triển tinh thần tự chủ và tư duy phản biện. Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, chương trình đào tạo tạo điều kiện để sinh viên học thông qua dự án thực tế, nơi sai lầm không bị che giấu mà trở thành bài học để cải thiện cho những sản phẩm và dự án tiếp theo.
Kế thừa triết lý giáo dục thực tiễn của Phần Lan, sinh viên không chỉ hoàn thành một sản phẩm rồi chuyển sang học phần mới. Các dự án được tiếp nối và cải tiến qua từng kỳ học. Việc quay lại tối ưu chính sản phẩm mình từng thực hiện giúp sinh viên nhận diện những điểm chưa hoàn thiện trong cấu trúc, logic và thiết kế hệ thống. Qua đó, các bạn dần hiểu được “vòng đời” của một dự án phần mềm – từ xây dựng, triển khai đến điều chỉnh và nâng cấp.
Mô hình Project-Based Learning tại đây phản ánh rõ quy trình Agile và chu kỳ phát triển phần mềm (SDLC) đang được áp dụng trong doanh nghiệp công nghệ. Thay vì tuân theo một kế hoạch cứng nhắc, sinh viên làm việc theo hướng lặp (iteration), liên tục cải tiến sản phẩm dựa trên phản hồi thực tế.
Quá trình này không chỉ bồi đắp năng lực chuyên môn mà còn rèn luyện kỹ năng phối hợp nhóm và giao tiếp – những yếu tố then chốt trong môi trường làm việc chuyên nghiệp.
“Bài học lớn nhất em học được là việc lập kế hoạch và giao tiếp nhóm có vai trò rất lớn đối với chất lượng sản phẩm. Một sản phẩm tốt không chỉ đến từ kỹ năng lập trình mà còn từ việc hiểu đúng yêu cầu và sẵn sàng chỉnh sửa khi có phản hồi”, Trịnh Công Thành Đạt – sinh viên năm nhất ngành CNTT thông minh Finland Metropolia Vietnam chia sẻ.
Khi sinh viên được đặt trong một môi trường mà sản phẩm luôn có thể được cải tiến, sinh viên sẽ hình thành tư duy tối ưu liên tục thay vì tìm kiếm sự hoàn hảo tức thời. Và đó cũng chính là tinh thần học tập suốt đời – yếu tố quyết định sự bền vững của một chuyên gia CNTT trong kỷ nguyên công nghệ biến động.
