Khi AI ngày càng hiện diện trong học tập, công việc và đời sống, câu hỏi đặt ra không còn là “nên học AI hay IoT”. Thách thức lớn hơn là làm thế nào để làm chủ sự giao thoa giữa những công nghệ đang vận hành thế giới số. Theo TS. Peter Phạm, đó cũng chính là năng lực mà thị trường lao động tương lai sẽ đặc biệt coi trọng.
Công nghệ đang dịch chuyển từ đơn lẻ sang hệ sinh thái
Trong chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, nhiều lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng mới như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing) hay tính toán lượng tử.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là những công nghệ này không phát triển riêng lẻ. Chúng đang liên kết chặt chẽ để tạo nên các hệ sinh thái công nghệ mới, đồng thời làm thay đổi cách doanh nghiệp tuyển dụng và cách các trường đại học đào tạo nguồn nhân lực.
Theo TS. Peter Phạm – Trưởng khoa CNTT thông minh tại Finland Metropolia Vietnam: “Công nghệ ngày nay không còn tồn tại độc lập. Một sản phẩm thông minh bắt buộc phải là sự giao thoa không thể tách rời giữa IoT, thiết bị nhúng, điện toán đám mây và Trí tuệ nhân tạo (AI).”
Điều này có thể được nhìn thấy từ những sản phẩm quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày như robot hút bụi, hệ thống nhà thông minh hay các cảm biến cảnh báo cháy nổ. Đằng sau mỗi sản phẩm là sự kết hợp giữa phần cứng, phần mềm, dữ liệu, mạng lưới cảm biến và AI.
Ngay cả những hệ thống quy mô lớn phục vụ chuyển đổi số quốc gia cũng đang vận hành dựa trên nguyên lý kết nối giữa dữ liệu, cảm biến, hạ tầng mạng và điện toán đám mây. Điều đó cho thấy giá trị của một chuyên gia công nghệ trong tương lai không nằm ở việc thành thạo một công nghệ riêng lẻ, mà ở khả năng kết nối nhiều lĩnh vực để tạo ra giải pháp hoàn chỉnh.
Đây cũng là định hướng cốt lõi của ngành CNTT thông minh – nơi người học được tiếp cận nhiều lĩnh vực công nghệ đang cùng vận hành trong hệ sinh thái số hiện đại, thay vì học từng mảng kiến thức một cách tách biệt.
Học qua dự án để làm chủ hệ sinh thái công nghệ
Nếu công nghệ hiện đại là sự giao thoa của nhiều lĩnh vực, người học cũng cần được tiếp cận theo cách tương tự.
Tại Finland Metropolia Vietnam, phương pháp Project-based Learning (học tập thông qua dự án) được xem là nền tảng đào tạo cốt lõi. Sinh viên bắt đầu từ những kiến thức cơ bản về lập trình, điện tử, thiết bị nhúng, sau đó từng bước tham gia các dự án thực tế để giải quyết những bài toán gần với môi trường làm việc của doanh nghiệp.
Tại chương trình Info Day “Ignite Your Future” mới đây, một dự án robot AI do sinh viên thực hiện đã thu hút sự quan tâm của nhiều học sinh và phụ huynh. Đằng sau sản phẩm đó không chỉ là kỹ năng lập trình, mà còn là quá trình kết hợp kiến thức về điện tử, AI, kết nối mạng và hệ thống nhúng để tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh.
Điều đáng chú ý là người thực hiện dự án từng chưa có nền tảng về Robotics trước khi bắt đầu. Thông qua các dự án thực tế, sinh viên có cơ hội từng bước tiếp cận nhiều lĩnh vực công nghệ khác nhau, từ đó hình thành năng lực giải quyết vấn đề và phát triển sản phẩm.
Theo TS. Peter Phạm:
“Khi ra trường, doanh nghiệp không hỏi bạn có bằng cấp gì, họ sẽ hỏi bạn đã hoàn thành bao nhiêu dự án thực tế. Giá trị của một sinh viên nằm ở số lượng bài toán thực tế mà họ đã giải quyết thành công trong suốt quá trình học.”
Thông qua các dự án thực tế, sinh viên không chỉ tích lũy kiến thức chuyên môn mà còn xây dựng được hồ sơ năng lực (portfolio), rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng với những yêu cầu liên tục thay đổi của ngành công nghệ.
Công nghệ đang tái định nghĩa thị trường lao động
Sự phát triển mạnh mẽ của AI đang làm thay đổi cách vận hành của doanh nghiệp ở hầu hết lĩnh vực, từ tài chính, ngân hàng, sản xuất cho tới thương mại và dịch vụ. Theo TS. Peter Phạm, ngày càng nhiều doanh nghiệp phải tổ chức các chương trình đào tạo nội bộ nhằm giúp nhân viên văn phòng làm việc hiệu quả hơn với AI và các công cụ số. Điều đó cho thấy khả năng khai thác công nghệ đang dần trở thành kỹ năng thiết yếu của lực lượng lao động tương lai.
Trong bối cảnh đó, thị trường lao động đang mở rộng cửa cho hai nhóm nhân sự cốt lõi. Đầu tiên là nhóm kỹ thuật chuyên sâu với các vị trí liên quan đến tự động hóa, thiết bị nhúng, an ninh mạng, khoa học dữ liệu, AI hay học máy (Machine Learning) tiếp tục nằm trong nhóm ngành nghề được săn đón hàng đầu.
Song song với đó là nhóm giao thoa (Hybrid) thuộc các lĩnh vực kết nối giữa công nghệ và quản trị như Logistics hay Phân tích dữ liệu trong kinh doanh đang mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp đột phá.
Nhận định về xu hướng chọn nhân sự của các tập đoàn hiện nay, TS. Peter Phạm cho biết thế giới hiện đại không chỉ cần những người thuần kỹ thuật hay thuần kinh doanh, mà khát khao những nhân sự có kỹ năng phân tích dữ liệu và biết cách làm việc với AI để tối ưu hiệu suất.
Đón đầu xu hướng này, Finland Metropolia Vietnam định hướng đào tạo theo mô hình Đại học Ứng dụng chuẩn Phần Lan, tập trung vào việc rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tế doanh nghiệp. Chương trình tiên phong xây dựng các chương trình học có tính tích hợp công nghệ cao nhằm tạo ra nguồn nhân lực đa nhiệm, thể hiện rõ nét qua hai ngành học mũi nhọn tại trường.
Với ngành Công nghệ thông tin thông minh, đây là ngành học cốt lõi tích hợp sâu các nền tảng tiên tiến nhất bao gồm IoT, AI, Big Data & Analytics, Network, Cyber Security. Sinh viên được đào tạo để làm chủ hệ sinh thái, biết cách kết nối phần cứng, phần mềm và hạ tầng mạng để tạo ra các giải pháp tự động hóa toàn diện.
Với ngành Kinh doanh quốc tế, chương trình học tích hợp trực tiếp năng lực xử lý dữ liệu lớn (Big Data) và kỹ năng làm việc với AI vào cấu trúc quản trị kinh doanh. Sinh viên tốt nghiệp chính là những chuyên gia sở hữu “tư duy kép” – vừa am hiểu bài toán kinh tế, vừa làm chủ công nghệ dữ liệu.
Chính nhờ định hướng đào tạo ứng dụng thực tiễn cùng cấu trúc ngành học tích hợp công nghệ dẫn dắt tương lai này, Finland Metropolia Vietnam không chỉ hướng tới nhu cầu nhân lực trong nước, mà còn tạo điều kiện để sinh viên sẵn sàng mở rộng trải nghiệm học tập và nghiên cứu trong môi trường quốc tế.
Với chương trình chuyển tiếp quốc tế (Transfer), người học có cơ hội chuyển tiếp sang Phần Lan học tập từ một đến hai học kỳ trực tiếp tại Đại học Khoa học Ứng dụng Metropolia. Bên cạnh đó, thông qua bệ phóng nghiên cứu khoa học, nhà trường có chính sách hỗ trợ chi phí lên tới 1.500 USD/năm để sinh viên tham dự các hội nghị khoa học quốc tế tại Singapore, Mỹ, Trung Quốc khi có công trình nghiên cứu xuất sắc được chấp nhận trình bày.
Kết hợp giữa mô hình đào tạo ứng dụng của Phần Lan, phương pháp học qua dự án và môi trường học tập quốc tế, chương trình đào tạo của Finland Metropolia Vietnam hướng tới mục tiêu giúp sinh viên không chỉ tiếp cận công nghệ mới mà còn sớm hình thành năng lực làm việc thực tế ngay trong quá trình học.
Trong một thế giới mà công nghệ liên tục thay đổi, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc thành thạo một công cụ hay một ngôn ngữ lập trình cụ thể. Quan trọng hơn là khả năng kết nối công nghệ, giải quyết các bài toán thực tiễn và thích nghi với những yêu cầu mới của thị trường lao động. Đây cũng là định hướng chiến lược mà Finland Metropolia Vietnam theo đuổi khi đào tạo thế hệ kỹ sư sẵn sàng dẫn dắt và làm việc trong môi trường công nghệ toàn cầu.
