Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), khi thông tin ngày càng dễ tiếp cận và công nghệ liên tục thay đổi cách con người làm việc, năng lực của người học không chỉ nằm ở việc ghi nhớ kiến thức. Khả năng xác định vấn đề, phân tích dữ liệu, phối hợp làm việc nhóm và phát triển giải pháp có tính ứng dụng ngày càng trở nên quan trọng.
Đây cũng là định hướng của giáo dục ứng dụng Phần Lan. Thay vì chỉ học lý thuyết trên giảng đường, sinh viên được khuyến khích vận dụng kiến thức vào các dự án, thử nghiệm ý tưởng và tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn.
Một ví dụ tiêu biểu là MINNO® – học phần dự án đổi mới sáng tạo của Đại học Khoa học Ứng dụng Metropolia, Phần Lan. Đây là một trong 13 mô hình được WEF vinh danh, ghi nhận kỹ năng gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
MINNO® là gì?
MINNO® là học phần dự án đổi mới sáng tạo của Metropolia UAS, được triển khai từ năm 2008, nhằm kết nối hoạt động đào tạo với môi trường nghề nghiệp. Sinh viên làm việc theo nhóm đa ngành, tiếp cận những thách thức thực tế và cùng phát triển các giải pháp mới dưới sự hướng dẫn của giảng viên, chuyên gia và đối tác.
MINNO® vận dụng phương pháp Learning by Doing – học thông qua thực hành. Thay vì chỉ nghiên cứu một tình huống đã có sẵn đáp án, sinh viên tham gia vào quá trình tìm hiểu vấn đề, thu thập thông tin, phát triển ý tưởng, thử nghiệm và điều chỉnh giải pháp.
Các học phần MINNO® được tổ chức theo các cấp độ, từ phát triển kỹ năng tự quản lý và làm việc nhóm đến thực hiện dự án liên ngành, liên văn hóa và các dự án đổi mới sáng tạo với đối tác trong môi trường nghề nghiệp. Trong quá trình đó, giảng viên giữ vai trò hướng dẫn và hỗ trợ, giúp sinh viên định hướng cách tiếp cận, nhìn nhận những hạn chế và cải thiện phương án.
Mỗi năm, mô hình này thu hút khoảng 4.000 sinh viên Metropolia tham gia và thực hiện hơn 1.000 dự án đổi mới sáng tạo. Các dự án có sự tham gia của đối tác, doanh nghiệp và tập trung giải quyết những vấn đề thực tế do doanh nghiệp đặt hàng.
Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô triển khai, mà còn là cách tổ chức học tập: sinh viên không làm việc độc lập trong phạm vi một môn chuyên ngành, mà có cơ hội phối hợp liên ngành.
Hợp tác đa ngành: Khi công nghệ gặp gỡ kinh doanh
Trong một dự án thực tế, vấn đề của doanh nghiệp thường không thể được giải quyết chỉ bằng một góc nhìn chuyên môn.
Một giải pháp công nghệ có thể cần được đánh giá cả về tính kỹ thuật, trải nghiệm người dùng, chi phí triển khai và khả năng thương mại hóa. Tương tự, một phương án kinh doanh muốn khả thi cũng cần cân nhắc dữ liệu, công nghệ và nguồn lực thực hiện.
Với phương pháp MINNO®, sinh viên có cơ hội phối hợp trong các nhóm đa ngành để tiếp cận vấn đề toàn diện hơn. Người học cần xác định mục tiêu chung, phân chia nhiệm vụ, trao đổi ý tưởng, thống nhất phương án và cùng chịu trách nhiệm về kết quả.
Quá trình này giúp sinh viên hiểu rằng năng lực nghề nghiệp không chỉ là kiến thức chuyên môn riêng lẻ, mà còn bao gồm khả năng kết nối kiến thức với những lĩnh vực khác để tạo ra giải pháp phù hợp.
Những dự án tiêu biểu của học phần MINNO® phải kể tới như: Sinh viên Metropolia phát triển trò chơi vật lý trị liệu ứng dụng Microsoft Xbox Kinect, hướng đến trải nghiệm điều trị thú vị hơn cho bệnh nhi tại Bệnh viện Nhi mới ở Phần Lan.
Hay dự án Carbon Busters, sinh viên phối hợp với một doanh nghiệp thực phẩm và nông nghiệp đô thị để nghiên cứu thị trường, phân tích sản phẩm và phát triển danh mục đồ uống tiềm năng.
Tại Việt Nam, sinh viên năm nhất chương trình Metropolia ứng dụng Python và MariaDB để xây dựng hệ thống phía máy chủ cho trò chơi mô phỏng bay, khai thác dữ liệu của hơn 43.000 sân bay trên thế giới…
MINNO® giúp sinh viên phát triển năng lực gì trong kỷ nguyên AI?
AI đang làm thay đổi cách con người tìm kiếm thông tin, phân tích dữ liệu và thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn. Tuy nhiên, sử dụng công nghệ hiệu quả vẫn đòi hỏi khả năng đánh giá kết quả, xác định đúng vấn đề và đưa ra quyết định phù hợp với bối cảnh thực tế.
Thông qua phương pháp học qua dự án, MINNO® tạo cơ hội để sinh viên rèn luyện các nhóm năng lực quan trọng.
Tư duy phản biện và giải quyết vấn đề. Sinh viên học cách xác định vấn đề, phân tích nguyên nhân, đánh giá thông tin và lựa chọn giải pháp dựa trên bằng chứng. Khi sử dụng AI hoặc các nguồn dữ liệu, người học cần kiểm tra tính phù hợp của kết quả thay vì tiếp nhận thông tin một cách thụ động.
Năng lực chuyên môn gắn với thực hành. Sinh viên có cơ hội vận dụng kiến thức vào các tình huống cụ thể. Với Công nghệ thông tin, đó có thể là phân tích dữ liệu, phát triển phần mềm hoặc thử nghiệm giải pháp IoT. Với Kinh doanh quốc tế, đó có thể là nghiên cứu thị trường, xây dựng phương án kinh doanh và đánh giá khả năng triển khai.
Làm việc nhóm và giao tiếp đa ngành. Dự án đòi hỏi các thành viên trao đổi, phân chia nhiệm vụ, thống nhất mục tiêu và trình bày kết quả. Đây là cơ hội để sinh viên học cách hợp tác với những người có chuyên môn và góc nhìn khác nhau.
Quản lý công việc và thích nghi với thay đổi. Trong quá trình thực hiện dự án, yêu cầu có thể cần được làm rõ hoặc điều chỉnh khi xuất hiện dữ liệu mới. Sinh viên được rèn luyện cách lập kế hoạch, theo dõi tiến độ, tiếp nhận phản hồi và cải thiện sản phẩm.
Xây dựng hồ sơ năng lực từ sản phẩm học tập. Các dự án và sản phẩm hoàn thành trong quá trình học có thể được sử dụng làm minh chứng cho năng lực của sinh viên, tùy theo yêu cầu và quy định của chương trình. Khi ứng tuyển, người học có thêm cơ sở để trình bày cách mình phân tích vấn đề, phối hợp thực hiện và phát triển giải pháp.
Metropolia University Program: Đưa phương pháp giáo dục ứng dụng Phần Lan đến Việt Nam
MINNO® đưa kiến thức chuyên môn vào thực tiễn thông qua các dự án giải quyết vấn đề cụ thể. Trong quá trình đó, sinh viên được rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, thử nghiệm ý tưởng, phát triển giải pháp và điều chỉnh sản phẩm dựa trên phản hồi thực tế.
Tại Việt Nam, Metropolia University Program triển khai định hướng đào tạo gắn với thực hành và dự án dành cho hai lĩnh vực: Công nghệ thông tin thông minh và Kinh doanh quốc tế – logistics.
Sinh viên được thực hành và thử nghiệm công nghệ trong Qualcomm x Arduino Innovation Lab, hay được thoải mái sáng tạo với các giảng đường chuyên biệt cho khối Kinh doanh và có thể phối hợp với nhau để làm dự án liên ngành.
Từ việc xác định nhu cầu, lựa chọn phương án đến thử nghiệm giải pháp, sinh viên từng bước làm quen với quy trình phát triển sản phẩm. Những ý tưởng có tiềm năng có thể tiếp tục được nghiên cứu, thử nghiệm và sẵn sàng đưa vào hoạt động.
Điểm quan trọng không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng, chương trình hướng đến việc giúp sinh viên phát triển đồng thời kiến thức chuyên môn, kỹ năng ứng dụng, tư duy phản biện và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Đây là những yếu tố đáng cân nhắc đối với học sinh đang tìm kiếm một chương trình đại học có phương pháp học tập chủ động, gắn với thực tiễn.
Đối với học sinh 2K9 và phụ huynh, lựa chọn đại học không chỉ là lựa chọn ngành học mà còn là lựa chọn môi trường giúp người học hình thành năng lực cho tương lai. Khi công nghệ tiếp tục thay đổi cách thức làm việc, những trải nghiệm thực hành, dự án liên ngành và cơ hội tiếp xúc với bài toán doanh nghiệp có thể góp phần tạo nên sự khác biệt trong hành trình phát triển nghề nghiệp.
