Tại hội thảo “Finnish Education: Learning to Shape the Future” diễn ra ở Hà Nội ngày 21/10, các chuyên gia Phần Lan và Việt Nam đã chia sẻ cách tiếp cận này và góp phần đưa ra lời giải cho bài toán “Cầm bằng giỏi trong tay nhưng vẫn thất nghiệp trong kỷ nguyên AI”. Sự kiện đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên môn, phụ huynh, sinh viên và học sinh THPT.
Chương trình do Viện Đại học Quốc tế FPT phối hợp cùng Đại học Khoa học Ứng dụng Metropolia (Phần Lan) tổ chức, quy tụ các diễn giả và chuyên gia giáo dục hàng đầu gồm: Thạc sỹ Suvi Moll (Trưởng chương trình đào tạo), Thạc sỹ Maria Rauhamäki, Tiến sĩ David Hoang cùng Tiến sĩ Hoàng Việt Hà.
Sức hút mạnh mẽ của Đại học Ứng dụng
Theo các chuyên gia, các trường đại học truyền thống tập trung vào nghiên cứu khoa học và đào tạo dựa trên nền tảng nghiên cứu hàn lâm. Trong khi đó, các trường đại học khoa học ứng dụng (UAS) lại đi theo hướng thực tiễn hơn: đáp ứng trực tiếp nhu cầu thị trường lao động, tập trung đổi mới sáng tạo thông qua việc ứng dụng kết quả nghiên cứu hiện có và triển khai các dự án chung với doanh nghiệp. Mô hình này phần lớn hình thành tại Phần Lan từ thập niên 1990 và đang trở thành lựa chọn ưu tiên của đông đảo học sinh sinh viên.
Thống kê vào tháng 4/2026 ghi nhận Phần Lan có tới 183.200 sinh viên theo học chương trình cấp bằng tại các trường UAS, tăng 4% so với năm trước và bật tăng đến 29% so với năm 2019.
Riêng tại Metropolia University of Applied Sciences – trường UAS lớn nhất Phần Lan – học kỳ thu 2025 ghi nhận 19.261 sinh viên theo học. Đặc biệt, mùa tuyển sinh 2025, trường thu hút tới 15.009 hồ sơ đăng ký nguyện vọng một (trong khi chỉ tiêu 4.780). Hiện trường cung cấp 101 chương trình đào tạo, trong đó 35 chương trình được giảng dạy bằng tiếng Anh.
5 đặc trưng tạo nên thương hiệu giáo dục ứng dụng hàng đầu Phần Lan
Tại hội thảo, Bà Suvi Moll, Trưởng Chương trình đào tạo các ngành Kinh doanh, Đại học Khoa học Ứng dụng Metropolia (Phần Lan) cho biết sức hút của mô hình giáo dục này được lý giải qua năm trụ cột cốt lõi.
Đầu tiên là đội ngũ giảng viên có trình độ cao và giàu kinh nghiệm thực tế. Tại Metropolia, mọi giảng viên phải có từ 15 đến 20 năm kinh nghiệm làm việc thực tế trước khi bước lên bục giảng bên cạnh yêu cầu về bằng cấp, nghiệp vụ sư phạm.
Thứ hai, chương trình học gắn chặt với thực tiễn làm việc. Mọi học phần đều lồng ghép dự án thực tế, nhiều đề bài do chính các tập đoàn lớn mang trực tiếp vào lớp học để sinh viên thuyết trình và nhận phản hồi ngay lập tức. Kỳ thực tập kéo dài 6 tháng là yêu cầu bắt buộc để tốt nghiệp tại Phần Lan, bên cạnh các chuyến đi thực địa tại Sàn giao dịch chứng khoán Helsinki hay các cảng biển, sân bay lớn…
Thứ ba, hoạt động nghiên cứu và phát triển mang tính ứng dụng (RDI) được đẩy mạnh với 70 dự án RDI triển khai tính đến cuối năm 2025 và hàng trăm ấn phẩm nghiên cứu gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và cộng đồng.
Thứ tư, lộ trình học tập linh hoạt thông qua chính sách công nhận học tập trước đó, giúp sinh viên không phải lặp lại những gì đã nắm vững từ kinh nghiệm thực tế.
Cuối cùng, triết lý hạnh phúc và cân bằng – yếu tố giúp Phần Lan đứng đầu Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm thứ 9 liên tiếp, được đưa thẳng vào học đường. Sinh viên được khuyến khích học tập chăm chỉ nhưng phải luôn dành thời gian cho bản thân, gia đình và các hoạt động ngoại khóa.
Từ “biết” đến “làm được”: Doanh nghiệp tham gia vào lớp học
Theo các chuyên gia, để giải quyết được bài toán việc làm cho tân cử nhân trong bối cảnh hiện nay, khi AI đang khiến nhiều công việc truyền thống chịu ảnh hưởng, khi doanh nghiệp đòi hỏi ứng viên có kinh nghiệm thực tế, thì cần phải rút ngắn khoảng cách giữa KNOW (Biết lý thuyết) và DO (Thực làm). Chỉ khi “biết” và “làm” song hành thì sinh viên mới tự tin ứng tuyển vào vị trí công việc yêu thích.
Các ngành nghề sẽ biến đổi sâu sắc trong 5 năm tới, ước tính AI có thể thay thế 80-90% công việc thuần túy hay nhập liệu cơ bản. “Nếu sinh viên ra trường chỉ biết làm những việc AI làm tốt hơn, các em chắc chắn sẽ bị gạt ra khỏi thị trường lao động”, ông nói.
Theo TS David Hoang, sự kết hợp giữa triết lý giáo dục ứng dụng Phần Lan và bối cảnh kinh tế năng động của Việt Nam chính là chìa khóa tạo nên lợi thế cạnh tranh vượt trội cho người học. Do đó, Metropolia University Program đã triển khai mô hình Doanh nghiệp trong lớp học. Ông cũng bật mí 4 trụ cột của mô hình này:
- Co-design (cùng thiết kế giáo trình): doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình sát thị trường, thể hiện qua các thỏa thuận hợp tác chiến lược với các doanh nghiệp như Global Meat, SoftDev, Across Trees.
- Mentors (cố vấn kép): Sinh viên nhận sự hướng dẫn song song từ giảng viên học thuật (định hướng tư duy và kỹ năng thuyết trình) & chuyên gia doanh nghiệp (chỉ dẫn cách giải bài toán thực tế).
- Clients (bài toán thật từ khách hàng): các bài toán kinh doanh thật từ đối tác đóng vai trò như đề thi, buộc sinh viên nghiên cứu và bảo vệ giải pháp trước khách hàng.
- Employers (nhà tuyển dụng): doanh nghiệp đánh giá năng lực qua dự án thực tế để trao cơ hội thực tập và tuyển dụng.
Tiến sĩ Peter Pham – Trưởng khoa Công nghệ thông tin Thông minh (Smart IT), Metropolia University Program cũng cho biết sinh viên được tiếp xúc với chuyên gia doanh nghiệp từ những học kỳ đầu; các học kỳ tiếp theo tăng cường học tập dựa trên dự án trong các lĩnh vực như AI, robot, IoT, an ninh mạng và điện toán đám mây. Giai đoạn cuối là hai học kỳ thực tập và làm dự án trực tiếp tại doanh nghiệp.
Tính thực chiến được minh chứng qua các dự án cụ thể như việc hợp tác với Cà phê Hoàng Giang, nơi sinh viên có ba tuần đóng vai trò đơn vị tư vấn độc lập để giải quyết bài toán vận hành, dữ liệu, đề xuất giải pháp IoT và nghiệm thu trước hội đồng quản trị doanh nghiệp. Hay các bài toán kinh doanh thiết bị thực tế từ Huawei Việt Nam cũng sẽ được đưa vào lớp học để sinh viên khối Kinh doanh tham gia giải quyết.
Ngay tại khuôn viên Viện Đại học Quốc tế FPT, sinh viên có Qualcomm x Arduino Innovation Lab để thực hành trên phần cứng Edge AI, Physical AI, IoT… Những môi trường thực hành như vậy hỗ trợ sinh viên thử nghiệm ý tưởng và tìm hiểu cách tích hợp phần cứng, phần mềm để tạo ra giải pháp ứng dụng.
Vượt trội với Portfolio bên cạnh bảng điểm truyền thống
Một trong những kết quả hướng tới của mô hình doanh nghiệp trong lớp học và phương pháp học qua dự án là hồ sơ năng lực (Portfolio) của sinh viên. Thay vì chỉ liệt kê môn học và điểm số, Portfolio có thể tập hợp các sản phẩm, dự án và minh chứng cho quá trình vận dụng kiến thức.
Nhờ nguyên tắc mỗi học kỳ hoàn thành ít nhất một dự án gắn với doanh nghiệp, khi tốt nghiệp, sinh viên tích lũy từ 6 đến 9 dự án thực tế trong tay. Khi bước vào vòng phỏng vấn, các em không chỉ mang theo tấm bằng Cử nhân Châu Âu chính quy do Metropolia University of Applied Sciences – Phần Lan trực tiếp cấp, bảng điểm, mà còn có thể tự tin trưng bày những sản phẩm thực tế đã làm cho nhà tuyển dụng. Đồng thời tạo cơ hội để nhà tuyển dụng trao đổi sâu hơn về cơ hội việc làm.
Khép lại tọa đàm, thông điệp truyền cảm hứng mạnh mẽ từ các diễn giả tiếp tục khẳng định giá trị cốt lõi của phương pháp giáo dục hiện đại: “Khi doanh nghiệp bước vào lớp học, sinh viên sẽ tự tin bước ra thế giới.” Mô hình này là bệ phóng vững chắc đưa thế hệ trẻ Việt Nam vươn xa trên bản đồ lao động toàn cầu.
ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng ứng dụng
